عبد العزيز و در نزول آيهء تبليغ و آيهء اكمال دين درباره على عليه السّلام خواهد آمد كه بسيارى از اسناد آن صحيح و رجال آن ثقه هستند . 205 - ابو على ، حسن بن على بن محمّد تميمى واعظ ، معروف به ابن مذهب ( م 444 ) كه در سن هشتاد و نه سالگى وفات يافته است . خطيب در تاريخش شرح حال او را ثبت كرده گويد : مسموعات او از قطيعى دربارهء مسند احمد صحيح و درست است ، مگر در بعضى اجزاى آن كه اسم او در آنها الحاق شده است . « 1 » ابن كثير از قول ابن جوزى گويد : اين امر موجب قدح و نكوهش سماع او نخواهد بود ، زيرا پس از تحقق موضوع و اعتماد به آنچه شنيده ، رواست كه نام خود را به آنچه شنيدن آن ، محقق شده ، ملحق نمايد . « 2 » روايت او در مورد مناشدهء رحبه به لفظ عبد الرحمن بن ابى ليلى خواهد آمد . 206 - حافظ اسماعيل بن على بن حسين ، ابو سعيد رازى ، معروف به ابن سمّان ( م 445 ) . ابن عساكر در تاريخش شرح حال او را ذكر كرده گويد : نامبرده از قريب چهارصد تن از مشايخ و استادان حديث استماع حديث كرده و در عصر و زمان خود پيشواى معتزله بوده و از حافظان بزرگ به شمار رفته و به زهد و ورع شهرت داشته است . « 3 » عمر كلبى گويد : نامبرده بزرگ رهبر عدلى مذهبان ، يعنى معتزله ، و عالم و فقيه و متكلّم و محدّث آنان بوده و در قرائت‌ها و حديث و شناخت رجال و انساب و فرايض و حساب و شروط و مقدورات پيشوايى بلامعارض قلمداد شده و در فقه ابو حنيفه نيز سمت پيشوايى داشته است و از اين قبيل كلمات رسا در ستايش او بسيار گفته‌اند . حديث منسوب به او قبلا از نظر گذشت . « 4 » 207 - حافظ احمد بن حسين بن على ، ابو بكر بيهقى ( م 458 ) كه در سن هفتاد و چهار سالگى وفات يافته است و اكثر ارباب تذكره و تاريخ ، شرح حال او را ذكر كرده‌اند . سبكى گويد : امام بيهقى يكى از پيشوايان اهل قبله و راهنمايان اهل ايمان و

--> ( 1 ) . تاريخ بغداد : 7 / 390 . ( 2 ) . البداية و النهاية : 12 / 94 . ( 3 ) . تاريخ ابن عساكر : 3 / 35 . ( 4 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 19 ، 56 .